De Madridgeneratie: waar zijn ze in Godsnaam mee bezig?


Bevindingen van het onderzoek bij de deelnemers aan de Wereldjongerendagen in Madrid
Hilde Ingels, onderzoeker en docent Arteveldehogeschool Gent

Volledige inleiding

Pistes voor een jongerenpastoraal anno 2012 vanuit het onderzoek
Pieter Nolf, directeur Interdiocesane Jeugddienst


Op zaterdag 13 oktober 2012 kwam het IPB-Forum samen in Brussel. Met meer dan 50 deelnemers richtten we onze aandacht op de jongerenpastoraal. Als opstap gebruikten we hiervoor de resultaten van een breed opgezet onderzoek dat de Arteveldehogeschool in Gent uitvoerde in opdracht van de Interdiocesane Dienst Jongerenpastoraal (IJD). Het onderzoek volgde 600 jongeren die zich inschreven voor de Wereldjongerendagen (WJD) in Madrid in de zomer van 2011.

Hilde Ingels, onderzoeker en docent van de Arteveldehogeschool, bracht een overzicht van de opvallendste resultaten. In twee videoclips kregen we een getuigenis van de jongeren zelf. Pieter Nolf, directeur IJD, formuleerde daarna enkele uitdagingen voor de jongerenpastoraal. Met deze input konden de leden dan in gesprek gaan. In vijf groepen werd uitgewisseld en gediscussieerd rond vijf stellingen.

Bevindingen van het onderzoek
Het hele onderzoek bestond uit vier luiken: een online bevraging van de 600 deelnemers vóór de WJD en 3 maanden na het gebeuren, een aantal focusgesprekken met deelnemers en een toetsing van een reeks stellingen bij een aantal deskundigen op vlak van jongerenpastoraal.

Bij de eerste bevraging werd zichtbaar dat de verwachtingen van de jongeren die inschreven, uitgaan naar nieuwe vriendschappen, gelovige mensen leren kennen en zich amuseren. De paus zien en bidden krijgen nauwelijks aandacht. De gemiddelde leeftijd van de bevraagde jongeren is 21. Ze zien zichzelf meestal wel als gelovig maar zijn slechts matig kerkbetrokken. Op de vraag wat geloof voor hen betekent, is dat voor meer dan de helft ‘zich engageren' en ‘deel uitmaken van een groep die samenkomt vanuit het geloof'. Van de Kerk verwachten ze dat ze meer de stem van jongeren zou beluisteren en hun taal zou spreken.

Met de bevraging na de WJD werd bewust enkele maanden gewacht om niet enkel het eerste enthousiasme te meten. Het gebeuren van de WJD bestond uit een voorprogramma en de eigenlijke dagen in Madrid. Elk bisdom vulde dit voorprogramma verschillend in. Maar de ingrediënten waren telkens: samen leven en geloven. Dat dit een heel sterke ervaring kan zijn, blijkt uit de bevraging achteraf. Bijna een kwart van de jongeren zegt dat die week hun leven heeft veranderd. Er werd ook gepeild naar hun ervaring van Gods aanwezigheid. Het sterkst is die in vriendschap (63%). Maar ook in gebedsmomenten en stilte werd God ervaren (48 en 43%). Liturgie als vindplaats van God was voor velen een ontdekking. En de verzoeningsmomenten met gelegenheid tot persoonlijk biechtgesprek behoren bij de beste herinneringen. De dagen in Madrid zelf scoren iets minder positief omwille van het massagebeuren en de soms gebrekkige logistiek. Jammer dat enkel de beelden van deze samenkomsten met de paus de media halen. Ze geven niet echt de ervaring weer van de jonge mensen die deelnamen. Achteraf zegt ongeveer de helft van de jongeren dat ze hun geloof nu zien als een duidelijke persoonlijke keuze en dat ze zich niet meer zullen schamen om daarvoor uit te komen. Ze willen meer persoonlijk bidden en behoren tot een gelovige gemeenschap.

Meer resultaten en ook een schat aan interviews met jongeren zijn te vinden in het gelijknamige boek ‘De Madridgeneratie, waar zijn ze in Godsnaam mee bezig' uitgegeven bij Halewijn.

Lijnen voor de toekomst
Nadat Pieter Nolf kort IJD had voorgesteld, mochten de Forumleden bewijzen dat ze voeling hadden met jongeren van deze tijd. Met een rode en blauwe kaart in de hand mocht iedereen gaan staan. Aan de zaal om aan te geven wat de voorkeur van generatie Y wegdraagt. Liggen ze meer wakker van de economische crisis of van de opwarming van de aarde? Willen ze liever in de farmaceutische industrie of de mode werken? Beroemd worden als artist of als bedrijfsleider? Grappig was dat de vertegenwoordiger van een seniorenorganisatie de generatie Y best bleek te kennen! Pieters bron voor deze test was een studie van Insides Consulting over generatie Y.

Aan de hand van de slagzin uit het evangelie van de voorbije WJD in Keulen en Toronto gaf Pieter Nolf dan een aantal aandachtspunten in jongerenpastoraal. In Keulen (1997) was de slagzin ‘We zijn gekomen om hem te aanbidden.' (Mt 2,2) De zin komt uit het verhaal van de wijzen die op tocht gingen om het pasgeboren Kind te vinden. Jongeren zijn niet territoriaal gebonden. Ze zijn mobiel, kiezen wat hen interesseert en gaan erop af. Evenementen zijn voor hen belangrijk. Ze doen er sterke ervaringen op. De Godservaring van de WJD was voor velen een keuze- of bekeringsmoment. Ze gaan dus ‘langs een andere weg naar huis terug' zoals de drie koningen. Maar waar vinden ze een thuis? In elk bisdom zijn er (slechts) enkele kerkplekken waar ze thuis kunnen komen. In welke parochies kunnen ze terecht met hun verwachtingen naar gemeenschap en gelovige uitwisseling?
In Toronto was de oproep: ‘Jullie zijn het zout van de aarde.' (Mt 5,13-14). Geloven heeft te maken met het volle leven, niet enkel met het spirituele fragment of de zingevingsvragen. Jongeren zijn op zoek naar krachtig zout. Een onverkorte verkondiging van de christelijke boodschap die zich ook waar maakt in zorg voor de armen en zieken. Daarin willen ze gevormd worden. Slimme communicatie vertrekt vanuit een levensstijl die zender wordt en aantrekt. Vanuit IJD wil men de boodschap, het instituut en de gemeenschap samen houden omdat ze wezenlijk samen horen.